Manufacturing Process là gì?

Rất nhiều tổ chức cho rằng quá trình hay bộ phận sản xuất (production) là một phần của hệ thống quản lí chất lượng nên một khi tổ chức đã đánh giá hệ thống quản lí chất lượng đồng nghĩa với việc quá trình sản xuất (production) đã được đánh giá. Vậy tại sao tôi lại phải thực hiện đánh giá quá trình sản xuất (manufacturing) một lần nữa? Tôi có thể gộp 2 hoạt động này thành một được không? Chính sự không tách bạch được phạm vi đánh giá này là một trong những nguyên nhân đầu tiên dẫn đến việc các điểm không phù hợp không được phát hiện triệt để trong quá trình đánh giá nội bộ.

Sự nhầm lẫn này trước hết xuất phát từ ngôn ngữ khi cả “production” và “manufacturing” đều được dịch là “sản xuất” trong tiếng Việt; trong khi nội hàm của chúng là khác nhau. Theo các từ điển, “production” mang hàm ý rộng hơn để ám chỉ quá trình khởi tạo một sản phẩm hoặc dịch vụ từ việc lập kế hoạch, huy động nguồn lực, tạo ra – đóng gói – phân phối. “Production” cũng được sử dụng ở nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm sản phẩm vật chất như máy giặt, tủ lạnh… đến sản phẩm phi vật chất như phim ảnh, phần mềm…

Trong khi đó “manufacturing” là một phần của “production” liên quan đến các quá trình biến đổi hóa lí của sản phẩm vật chất gắn liền với máy móc, công cụ… ví dụ quá trình hàn, mạ… Cho nên ở một góc độ nào đó có thể nói hệ thống có một “production process” (sản xuất ô tô) nhưng có nhiều “manufacturing process” (dập, hàn, sơn, lắp ráp…) có chung mong đợi (sản phẩm đạt yêu cầu chất lượng) nhưng khác nhau về bản chất. Nên chăng “manufacturing process” nên được dịch là “quá trình chế tạo” để phân biệt với “production process” hay “quá trình sản xuất” để không còn sự nhầm lẫn giữa hai hoạt động đánh giá.

Đánh giá Manufacturing Process như thế nào?

Cách tiếp cận chung của IATF 16949:2016 khi đánh giá là dựa trên cách tiếp cận quá trình và tư duy rủi ro. Tuy nhiên rủi ro của quá trình sản xuất (production process) nói chung và rủi ro của một quá trình chế tạo (manufacturing process) nói riêng.

Hình 1: Sơ đồ con rùa của quá trình sản xuất (Production Process)

Hình trên là mô hình con rùa điển hình của một quá trình sản xuất nói chung, được thiết lập dựa trên các yêu cầu của tiêu chuẩn IATF 16949 (dựa trên các rủi ro điển hình). Theo tư duy rủi ro, chuyên gia đánh giá cần phải kiểm tra “Quá trình có được kiểm soát không? (8.5.1.1)”. Trong khi yêu cầu về kiểm soát của mỗi công đoạn chế tạo lại khác nhau phụ thuộc vào bản chất của công đoạn đó.

Chính vì sự khác biệt của các công đoạn sản xuất nên các khách hàng thường bổ sung các yêu cầu riêng liên quan đến mạng mục đánh giá cụ thể của từng công đoạn chế tạo. Ví dụ Honda có yêu cầu đánh giá công đoạn chế tạo theo các hạng mục Minimum Process Requirements (MPR) hoặc ngành điện tử có các CQI  hướng dẫn đánh giá các công đoạn đặc biệt như hàn thiếc (soldering), xử lí nhiệt (heat treatment)…

Hình 2: Check sheet đánh giá công đoạn Solder Paste Printing (CQI-17)

Chính vì vậy mà IATF 16949:2016 yêu cầu “đánh giá hiệu lực thực thi PFMEA, Control Plan và các tài liệu liên quan” khi đánh giá công đoạn sản xuất (Manufacturing Process). Yêu cầu này cần được chứng minh như thế nào?

Đánh giá công đoạn sản xuất từ quan điểm của PFMEA

PFMEA là tài liệu mô tả các sai lỗi tiềm ẩn, nguyên nhân sai lỗi tiềm ẩn tại mỗi công đoạn của quá trình sản xuất và biện pháp kiểm soát bao gồm biện pháp phòng ngừa sai lỗi và biện pháp phát hiện sai lỗi.

Xuất phát từ quan điểm của PFMEA, chuyên gia đánh giá phải trả lời được các câu hỏi đánh giá sau.

Thứ nhất, các biện pháp phát hiện sai lỗi có được thực hiện? Ví dụ tại công đoạn Solder Paste Priting tồn tại lỗi tiềm ẩn liên quan đến lượng kem hàn. Chuyên gia đánh giá cần phải xác nhận liệu công đoạn có kiểm soát lượng kem hàn và nó nằm trong tiêu chuẩn thông qua xác nhận hồ sơ kiểm soát chất lượng.

Thứ hai, các biện pháp phòng ngừa mô tả trong PFMEA có được thực thi? Cũng tại công đoạn Solder Paste Printing, lỗi về lượng kem hàn có thể do tốc độ in (Printing Speed). Chuyên gia đánh giá cũng cần xác nhận liệu công đoạn có thực hiện việc định kì kiểm tra Printing Speed thông qua xác nhận hồ sơ kiểm soát công đoạn.

Đánh giá công đoạn sản xuất từ quan điểm của Control Plan

Control Plan là tài liệu mô tả các biện pháp kiểm soát công đoạn sản xuất bao gồm kiểm soát đặc tính chất lượng sản phẩm và đặc tính quá trình sản xuất. Từ quan điểm của Control Plan, chuyên gia đánh giá công đoạn sản xuất cần xác nhận xem điều kiện sản xuất hay đặc tính của quá trình có được vận hành trong điều kiện được kiểm soát hay nói cách khác có nằm trong dung sai/yêu cầu kĩ thuật quy định trong Control Plan hay không. Với công đoạn Solder Paste Printing như nêu trên, chuyên gia đánh giá cần kiểm tra tại thời điểm đánh giá Printing Speed có nằm trong khoảng 25 ~ 100 mm/s không.

Bằng cách tiếp cận như trên, đánh giá công đoạn sản xuất sẽ giúp phát hiện sớm các rủi ro cũng như các điểm không phù hợp tại các công đoạn sản xuất và giảm thiểu các điểm không phù hợp trong đánh giá hệ thống khi chứng nhận.